هشت ماه پس از کشتار تاریخی معترضان در اعتراضات ملی دی‌ماه ۱۴۰۴، خانواده‌ جان‌باختگان نه‌تنها همچنان با پیامدهای سنگین از دست دادن فرزندان و عزیزانشان دست‌وپنجه نرم می‌کنند، بلکه روایت‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی از افزایش فشار نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران برای خاموش کردن صدای این خانواده‌ها حکایت دارد.

چندین عضو خانواده جان‌باختگان در تهران، کرج، مشهد، شهسوار، رشت، کرمانشاه و اصفهان، که به دلایل امنیتی خواستند نامشان منتشر نشود، به ایندیپندنت فارسی گفتند ماموران وزارت اطلاعات و پلیس فتا طی هفته‌های اخیر آنان را احضار یا تهدید کرده‌اند هرگونه فعالیت در شبکه‌های اجتماعی برای زنده نگه داشتن نام و یاد عزیزان کشته‌شده‌شان را متوقف کنند.

به گفته این منابع، ماموران در مواردی صراحتا خواسته‌اند حساب اعضای خانواده‌ها در اینستاگرام بسته شود و انتشار تصویر، ویدیو یا مطلب درباره جان‌باختگان ادامه پیدا نکند. گوشی شماری از اعضای خانواده‌ها نیز ضبط یا برای بررسی در اختیار ماموران قرار گرفته است. برخی برای دادن دسترسی به حساب‌های کاربری خود، تحت فشار قرار گرفته‌اند.

بررسی حساب خانواده‌های دادخواه در اینستاگرام نیز نشان می‌دهد شماری از حساب‌هایی که در ماه‌های نخست پس از اعتراضات به‌طور مستمر تصاویر و روایت‌هایی از جان‌باختگان منتشر می‌کردند، در هفته‌های اخیر از دسترس خارج یا فعالیتشان متوقف شده است.

سوگی که سنگین‌تر می‌شود

هم‌زمان با این فشارها، انتشار خبر درگذشت سه نفر از نزدیکان جان‌باختگان طی کمتر از دو ماه، نگرانی‌ها درباره وضعیت روحی خانواده‌هایی را که از یک سو با سوگ ناشی از کشته شدن عزیزانشان مواجه‌اند و از سوی دیگر، امکان عزاداری آزادانه و سخن گفتن درباره آنان را نیز ندارند، افزایش داده است.

روز دوشنبه ۱۶ شهریور خبر رسید که آیدا حیدری، نامزد جاویدنام ابوالفضل سلیمانی الموتی، روز پنجشنبه ۱۲ شهریور به زندگی خود پایان داده است. آیدا ۲۵ سال داشت و حدود هشت ماه از کشته شدن نامزدش می‌گذشت. خانواده او گفته‌اند آیدا و ابوالفضل قرار بود همین ماه مراسم ازدواجشان را برگزار کنند.

ابوالفضل سلیمانی الموتی، جوان ۲۷ ساله، ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان اعتراضات زیباشهر قزوین با شلیک ماموران جمهوری اسلامی ایران کشته شد.

تقریبا هم‌زمان، خبر دیگری درباره خانواده یکی دیگر از جان‌باختگان دی‌ماه منتشر شد. دانیال کریمی، پدر امیرمحمد کریمی، روز ۱۵ شهریور به زندگی خود پایان داده است. امیرمحمد، ورزشکار ۱۹ ساله و عضو سابق تیم ملی نوجوانان تکواندو ایران، ۱۹ دی در جریان اعتراض‌های مرودشت هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد.

پیش از این در تاریخ ۲۵ تیرماه، فرحناز روزفرح، مادر سامان ابراهیم‌پور، پس از ماه‌ها سوگواری برای فرزندش، به زندگی خود پایان داده بود. سامان ابراهیم‌پور ۲۳ سال داشت و ۱۹ دی در جریان اعتراضات ملی در شفت گیلان با شلیک ماموران کشته شد.

این موارد به‌تنهایی امکان نتیجه‌گیری درباره علت واحد یا مستقیم مرگ این افراد را فراهم نمی‌کند، اما در کنار گزارش‌های متعدد از وضعیت روحی نامساعد شماری از والدین و نزدیکان جان‌باختگان، ابعاد بحرانی دیگر در میان بازماندگان کشتار دی‌ماه را آشکار می‌کند.

اجازه نداریم عکس فرزندمان را منتشر کنیم

اعضای خانواده‌های جان‌باختگان به ایندیپندنت فارسی گفتند که هدف اصلی احضارها و تهدیدهای اخیر متوقف کردن روند دادخواهی در فضای مجازی است.

منابعی در تهران و کرج از تهدید به بازداشت در صورت ادامه انتشار مطالب درباره جان‌باختگان، خبر دادند و خانواده‌هایی در مشهد و اصفهان نیز گفتند به آنان هشدار داده شده است که انتشار تصاویر مزار، ویدیوهای خانوادگی یا مطالب مربوط به چگونگی کشته شدن عزیزانشان می‌تواند برایشان «پرونده امنیتی» باز کند.

روایت‌های رسیده از رشت، شهسوار و کرمانشاه نیز از فشار مشابه برای بستن حساب‌ها در فضای مجازی حکایت دارد. نقطه مشترک روایت این خانواده‌ها آن است که حکومت حتی فعالیت‌هایی مانند انتشار عکس فرزند کشته‌شده، نوشتن درباره دلتنگی خانواده یا انتشار تصاویر حضور بر مزار را نیز تحمل نمی‌کند.

این فشارها به تهدیدهای غیرعلنی محدود نمانده است. نزهت میرراضی، معروف به «مامان نزهت»، مادر علی و عماد شوش، روز جمعه ۱۳ شهریور بازداشت شد. عماد شوش در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ کشته شد و برادرش علی نیز از جان‌باختگان اعتراضات سال ۱۴۰۱ بود. گزارش‌های حقوق بشری می‌گویند نزهت میرراضی در منزل بازداشت شد و تاکنون درباره اتهام او اطلاعات روشنی منتشر نشده است.

در ماه‌های گذشته نیز از محدود کردن مراسم یادبود، فشار بر خانواده‌ها، تخریب یا مخدوش کردن سنگ مزار برخی جان‌باختگان و جلوگیری از فعالیت تعدادی از والدین دادخواه گزارش‌هایی منتشر شده است.

مجموع روایت‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی نشان می‌دهد خانواده‌ها در حالی که هنوز حتی یک سال هم از کشته شدن عزیزانشان نگذشته، همزمان با تحمل یکی از سنگین‌ترین دوره‌های سوگ، با فشار سازمان‌یافته‌ برای سکوت مواجه‌اند؛ فشاری که از احضار و تهدید آغاز می‌شود و تا ضبط گوشی، محدود کردن حضور در شبکه‌های اجتماعی و تهدید به بازداشت ادامه دارد.

اکنون انتشار خبر اقدام دو نفر از نزدیکان جان‌باختگان برای پایان دادن به زندگی خود در یک روز، بار دیگر وضعیت شکننده روحی و روانی بسیاری از این خانواده‌ها را آشکار کرده است؛ خانواده‌هایی که علاوه بر تحمل فقدان عزیزانشان، حتی برای انتشار عکس آنان، رفتن بر سر مزارشان و روایت آنچه بر فرزندانشان گذشته است نیز با تهدید دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسلامی مواجه‌اند.

*اگر شما یا یکی از نزدیکانتان به خودکشی فکر می‌کنید، لطفا در ایران، با اورژانس اجتماعی با شماره تلفن ۱۲۳، در  افغانستان با شماره ۱۲۰ و در آمریکا و کانادا، با ۹۱۱ تماس بگیرید.